Bayburtlu Zihni'nin doğum yılı kesin olarak bilinmiyor ama şiirlerinde kendinden soz ederken verdiği bilgilerden cıkarılan sonuca gore 1798-1799 yıllarında doğmuştur. Babasının adı Osman'dır.

Oğrenimini Erzurum ve Trabzon medreselerinde yapan 1816-17 yıllarında İstanbul'a gelerek Mustafa Reşit Paşa ile yakınlık kurar ve Divan-ı Humayun kalemine girer. Bir sure İstanbul'da kaldıktan sonra yurduna donen ozan, Turk-Rus savaşı ile, bu savaş sonunda yurdunun Rus işgali altına girmesinin (1828) butun acılarını yaşar. İşgalden sonra Bayburt'tan ayrılır, işgal kaldırılınca yurduna doner.

Bir sure sonra Hacc'a, oradan da Mısır'a giden ozan 1840 yılına doğru İstanbul'a gelirse de burada pek kalmaz, ceşitli gorevler alarak dolaşır: Donanma ile Akka'ya gider; Hopa, Karaağac, Unye, Erzurum, Erzincan v.b.yerlerde dolaşır.
Zihni, her gittiği yerde taşlanacak birini buluyordu: Kaymakam, kadı, ağa v.b... Bu yuzden de yerden yere vuruluyordu.
Elli beş yaşını gectikten sonra Trabzon'a geldi ve burada hastalandı. Bu sırada yurt hasretiyle yanan Zihni, Bayburt'a doğru yola cıkar,Trabzon yakınlarında Holasan koyunde olur (1859).

Divanı ile, başından gecen olayları anlatan Serguzeşt-Name adlı eseri bulunan Zihni, daha cok divan şairi olmak kaygısı guderdi. Ama adını yine sayılan az olan, hece ile soylemiş koşmaları ile destanları yaşatmaktadır. Divanında divan şiirinin butun şekilleri ile yazılmış şiirler vardır. Usta bir taşlamacı (hicivci) olan ozan, bu tur eserlerinde yer yer acık sacık ve kaba kufurlere de baş vurur.

Koşma
Vardım ki yurdumdan ayak goturmuş
Yavru gitmiş ıssız kalmış otağı
Camlar şikest olmuş meyler dokulmuş
Sakiler meclisten cekmiş ayağı

Kangı dağda bulsam ben o merali
Kangı yerde gorsem ceşm-i gazal
Avcılardan kacmış ceylan misali
Gocmuş dağdan dağa yoktur durağı

Laleyi sumbulu gulu har almış
Zevk u şavk ehlini ah u zar almış
Suleyman tahtını sanki mar almış
Gama tebdil olmuş ulfetin cağı

Zihni dert elinden her zaman ağlar
Sordum ki bağ ağlar bağban ağlar
Sumbuller perişan guller kan ağlar
Şeyda bulbul terk edeli bu bağı
__________________