Orson Welles ABD’li sinema ve tiyatro yonetmeni, oyuncusu, yazarıdır. 6 Mayıs 1915′de Wisconsin Kenosha’da dunyaya gelmiştir. 10 Ekim 1985′de ise kalp krizi gecirerek hayatını kaybetti.

Gezi icin gittiği İrlanda’nın unlu Gate Tiyatrosu’nda oynadı (1932-1933). Ulkesine donunce Katherine Cornell tiyatro topluluğuna katıldı (1933-1934). Arkadaşı John Houseman ile New York’ta Mercury Tiyatro’yu kurdu (1937-1939). H.G. Wells’ den uyarladığı Dunyalar Savaşı adlı radyo oyunuyla (1938) bir anda Amerika’da tanındı. Hollywood’a cağrılan Orson Welles (1939), ilk filmi Citizen Kane‘i (Yurttaş Kane), RKO Studyosu’nda 1940 ortalarında başlayıp altı ayda bitirdi. Yonetip oynadığı ikinci filmi Magnificent Ambersons (Muhteşem Ambersonlar) 1942 ile yine buyuk sanatsal başarı kazandıysa da yapımcılarla anlaşmazlığa duştu.

Hollywood’ da bir sure daha yonetmen ve oyuncu olarak etkinlik gosterdikten sonra 1940′ların sonlarında Avrupa’ya yerleşti. Son donemini ulkesinde deney sinemaları işleterek, TV izlence ve reklamlarında gorunerek gecirdi. Othello filmiyle 1952 Cannes Festivalinde buyuk odulu paylaştı.

Tiyatroda: Jul Sezar, Ayakkabıcının Bayramı, Dantonun Olumu, İtalyan Hasır Şapkası, Faust, Ciddi Olmanın Onemi.

Başlıca filmleri: (yonetmen-oyuncu) The Stranger (Yabancı) 1945, The Lady From Shanghai (Şangaylı Kadın) 1947, Machbeth (1948), Confidential Report/Mr Arkadin (Gizli Rapor) 1955, Touch of Evil (Şeytanın Dokunuşu) 1958, The Trial (Duruşma) 1962, Chimes at Midnight/Falstaff (Geceyarısı Bacaları) 1966,

Oyuncu olarak : Jane Eyre (1944), Black Magic (Kara Buyu) 1946, The Third Man (Ucuncu Adam) 1949, The Black Rose (Kara Gul) 1950, Moby Dick( 1956), The Long Hot Summer (UzuK Sıcak Yaz) 1958, Compulsion (Zorlama) 1959, I Tartari (Tatarlar) 1961, A Man For All Seasons (Her Devrin Adamı) 1966.Treasure Island (Define Adası) 1972, Someone To Love (Sevecek Biri) 1982.



NKFU
__________________