İzmir’de bir vakıf universitesi, iletişim yuksek lisans programında, Doc. Dr. Ozlem Aşman Alikılıc danışmanlığında yuksek lisansını yapan Şule Baş, tezinde, akıllı cep telefonlarıyla birlikte hayatımızın ayrılmaz bir parcası haline gelen ozcekimi ele aldı. Baş'ın, herkese acık hesaplar uzerinden Instagram'da paylaşım yapanların cinsiyetine gore Turkiye'nin ozcekim haritasını cıkardığı tezinde, ilginc bulgular ortaya cıktı.
81 ilden 25'er ozcekim olmak uzere toplam 2 bin 25 fotoğrafın incelendiği araştırmanın sonuclarına gore; illerin 54’unde erkeklerin daha cok ozcekim paylaştığı gorulurken kadınların ozcekimde başı cektiği il sayısı 26'da kaldı. Erkekler tarafından paylaşılan ozcekimlerin daha cok olduğu illere bakıldığında ilk sırada Bayburt'un, kadınlar tarafından paylaşılan ozcekimlerin daha yuksek olduğu illere bakıldığında ise ilk sırada Kocaeli'nin yer aldığı goruldu. Balıkesir'de ise kadın ve erkek ozcekim sayısının eşit olduğu bulgulara yansıdı.

Tez calışmasının danışmanlığını yuruten İletişim Fakultesi Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bolumu Oğretim Uyesi Doc. Dr. Ozlem Aşman Alikılıc, “Bu tez calışması icin gundelik hayatımızın bir parcası haline gelen ozcekimlerin bireylerin yaşamında, toplumları yorumlamada ne kadar onemli bir arac haline geldiği goruşunden yola cıkıldı. Bu kapsamda kadın ve erkeğin toplumdaki rolleri cercevesinde ozcekim kulturunu incelendi” acıklamasında bulundu. Doc. Dr. Alikılıc, “Şule ile birlikte yaptığımız araştırmanın sonuclarına baktığımızda, Turkiye'de ozcekim kulturunun kadın ve erkeğin toplumdaki rollerine işaret eden kalıp yargılarına uygun olarak şekillendiğini gorduk. Bu durum, ozcekim kulturunde de devam etmekte” diye konuştu.

Araştırmada, Instagram'da arama kısmında yer alan yerler sekmesinden her il ayrı ayrı lokasyon bazlı incelenerek ozcekim olanlar ornekleme dahil edildi. İnceleme, Ocak ve Mart 2019 tarihleri arasında ve herkese acık olan hesaplar uzerinden gercekleştirildi. Her ilden 25 ozcekim fotoğraf secildi. Toplamda da 81 ilden 2 bin 25 ozcekim fotoğraf, paylaşımın kadın veya erkek tarafından mı yoksa ortak hesaptan mı yapıldığına bakılarak incelendi.
Tez ve araştırma hakkında bilgi veren Şule Baş, “Kadınlar ve erkeklerin ozcekim kullanımı ile ilgili detaylı inceleme yaparak cekildiği mekanın ozel veya kamusal alan olup olmadığına baktık. Ozel alansa evin neresi, kamusal alansa neresi olduğuna, paylaşan kişinin yuzunun, bedeninin gorunup gorunmediğine, aksesuar kullanıp kullanmadığına, fotoğrafta kişinin yalnız mı yoksa daha fazla kişi ile birlikte mi oluşundan gece mi gunduz mu cekildiğine kadar bircok sorgulama yaptık” diyerek araştırmada bircok sorunun cevabının arandığını ifade etti.
İşte o sonuclar:
– Paylaşıldığı hesabın hangi cinsiyete ait olduğuna bakıldığında; erkeklerin daha fazla ozcekim yapıp paylaştığı, erkeklere ait hesaplardan paylaşılan ozcekim oranının genelin yarısından fazla olduğu tespit edildi. Toplam sayıya bakıldığında, bin 173 fotoğrafın erkekler, 816 ozcekimin kadınlar, 36 fotoğrafın da ortak hesaplar tarafından paylaşıldığı goruldu.

– Araştırmayla ortaya cıkan “Cinsiyete gore Turkiye ozcekim haritasında” illerin dağılımına bakınca 81 ilden sadece 26'sında kadınlar tarafından daha fazla ozcekim paylaşıldığı, 54 ilde ise erkeklerin paylaşım sayılarının daha fazla olduğu tespit edildi. Erkekler tarafından paylaşılan ozcekimlerin daha cok olduğu illere bakıldığında ilk sırada Bayburt'un, kadınlar tarafından paylaşılan ozcekimlerin daha yuksek olduğu illerde ilk sırada Kocaeli'nin yer aldığı goruldu. Balıkesir'de ise kadın ve erkek ozcekim sayısının eşit olduğu goruldu.
– Bolgelere gore cinsiyetin dağılımına bakınca; Doğu Anadolu, Ege, Guneydoğu Anadolu, İc Anadolu ve Karadeniz bolgelerinde erkek ozcekim sayısının daha fazla olduğu belirlenirken kadın ozcekim sayısının fazla olduğu bolgelerse Akdeniz ve Marmara oldu.
– Cinsiyet ve ozcekim fotoğrafın turunun dağılımına bakınca yuz ve bust fotoğraflarında erkeklerin onde olduğu, sadece yuzden oluşan ozcekimlerde erkeklerin 415, kadınların ise 215, bustten oluşan ozcekimlerde erkeklerin 619, kadınlarınsa 405 ozcekim paylaştığı goruldu. Tam beden ozcekimlerde ise 196 fotoğrafla kadın sayısı daha fazla olarak ortaya cıktı.
– Ozcekimin cekildiği mekanın turune bakınca; kamusal ve ozel alanda yapılan paylaşımlardaki kadın ve erkek oranlarındaki farklılık dikkat cekici oldu. Erkeklerin, iş yeri, spor salonu, taşıtlar gibi kamusal alanda daha fazla paylaşım yaptıkları goruldu. Kamusal alanda paylaşılan fotoğraflarda, erkekler ve kadınlar arasında onemli fark dikkat cekti. Kamusal alanda cekilen bin 442 fotoğraf incelendiğinde, paylaşım yapan 994 erkeğin oranının yuzde 49 ile 419 paylaşım yapan kadınların oranının iki katından fazla olduğu tespit edildi. İş ortamında erkekler yuzde 7 kadınlar yuzde 3, spor merkezinde erkekler yuzde 7 kadınlar yuzde 1, restoranda erkekler yuzde 11 kadınlar yuzde 7 oranında paylaşım yaptı.
– Ozel alanda cekilip paylaşılan toplam 517 fotoğrafta, kadınların daha fazla oranda olduğu belirlendi. Ozel alanda paylaşım yapan kadın sayısı yuzde 18 oranla 357'yken erkek sayısı ise yuzde 8 oranla 153 oldu. Mutfaktaki ozcekimlerin de yuzde 8'i kadınlara aitken yalnızca yuzde 1'inin erkeklere ait olması sonuclar arasında yer aldı.
– Ozcekimde bulunan kişi sayısının dağılımına bakıldığında; tek kişinin olduğu fotoğraflarda kadın ve erkek ozcekim sayılarının birbirine yakın olduğu gorulurken iki ya da daha fazla kişi bulunan ozcekimlerdeki dağılımda erkek sayısının fazla olduğu goruldu.
– Fotoğrafların cekildiği zamana bakınca; her iki cinsiyetin de daha cok gunduz ozcekim yapmayı tercih ettikleri goruldu. Gunduz yapılan ozcekimlerde erkek sayısı yuzde 44 ile 896, kadın sayısı ise yuzde 31 ile 634 olarak ortaya cıktı. Gece ozcekimlerinde ise erkek sayısı 208'ken kadın sayısı ise 77 olarak tespit edildi.


Kaynak